Micron Document
<!DOCTYPE html>
<html class="client-nojs vector-feature-language-in-header-enabled vector-feature-language-in-main-page-header-disabled vector-feature-page-tools-pinned-disabled vector-feature-toc-pinned-clientpref-0 vector-toc-not-available vector-feature-main-menu-pinned-disabled vector-feature-limited-width-clientpref-1 vector-feature-limited-width-content-enabled vector-feature-custom-font-size-clientpref-1 vector-feature-appearance-pinned-clientpref-0 skin-theme-clientpref-day vector-sticky-header-enabled" lang="de" dir="ltr"><head>
<meta charset="UTF-8">
<title>Triphthong</title>
<meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1.0">
<link rel="icon" type="image/png" href="./_res_/favicon.png">
<link rel="canonical" href="https://de.wikipedia.org/wiki/Triphthong"> <link href="./_mw_/ext.cite.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.wikimediamessages.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.icons.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.search.codex.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/skins.vector.styles.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<meta name="ResourceLoaderDynamicStyles" content="">
<link href="./_mw_/ext.gadget.citeRef.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.defaultPlainlinks.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonHide.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonLayout.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiCommonStyle.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiDarkmode.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.dewikiResponsive.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link href="./_mw_/ext.gadget.specialSearch.css" rel="stylesheet" type="text/css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/site.styles.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_mw_/noscript.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/footer.css">
<link rel="stylesheet" type="text/css" href="./_res_/vector-2022.css">
</head>
<body class="skin--responsive skin-vector skin-vector-search-vue mediawiki ltr sitedir-ltr mw-hide-empty-elt ns-0 ns-subject page-Triphthong rootpage-Triphthong skin-vector-2022 action-view">
<div class="mw-page-container">
<div class="mw-page-container-inner">
<div class="mw-content-container">
<main id="content" class="mw-body">
<header class="mw-body-header vector-page-titlebar">
<h1 id="firstHeading" class="firstHeading mw-first-heading"><span class="mw-page-title-main">Triphthong</span></h1>
</header>
<a id="top"></a>
<div id="bodyContent" class="vector-body ve-init-mw-desktopArticleTarget-targetContainer" aria-labelledby="firstHeading" data-mw-ve-target-container="">
<div id="contentSub">
<div id="mw-content-subtitle"></div>
</div>
<div id="mw-content-text" class="mw-body-content mw-content-ltr" lang="de" dir="ltr"><div class="mw-content-ltr mw-parser-output" lang="de" dir="ltr">
<p>Ein <b>Triphthong</b> (von <span style="font-style:normal;font-weight:normal"><a href="Altgriechische_Sprache" title="Altgriechische Sprache">altgriechisch</a></span> <span lang="grc-Grek" class="Grek" style="font-style:normal">τρίφθογγος</span>, von <span lang="grc-Grek" class="Grek">τρι-</span> <i>tri-</i> „drei“ und <span lang="grc-Grek" class="Grek">φθόγγος</span> <i>phthóngos</i> „Laut“) ist ein Dreifachlaut aus drei Vokallauten, zum Beispiel [<style data-mw-deduplicate="TemplateStyles:r227981795">
/* start https://de.wikipedia.org/ */


.mw-parser-output .IPA a{text-decoration:none}


/* end https://de.wikipedia.org/ */
</style><span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx">jaw</span></a></span></span>], wie in der <a href="Interjektion" title="Interjektion">Interjektion</a> „<a href="Miau" class="mw-redirect" title="Miau">miau</a>“ (<span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx">[miˈaʊ̯]</span></a></span></span>). Liegt aber zwischen zwei Vokalen eine Silbengrenze (ist es also kein Triphthong), so spricht man von einem Vokalzusammenstoß oder <a href="Hiat" title="Hiat">Hiatus</a> (wie z.&nbsp;B. in „Bau-er“ <span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx">[ˈbaʊ̯ɐ]</span></a></span></span>).
</p>

<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Form">Form</h2></div>
<p>Ein Triphthong bildet genau eine Silbe, was die Anzahl der möglichen Kombinationen reduziert. So können praktisch aussprechbare Triphthonge nur mit den Lauten „u“ und „i“ (besser gesagt: mit den Halbvokalen <span class="IPA">​[⁠<a href="Labialisierter_stimmhafter_velarer_Approximant" title="Labialisierter stimmhafter velarer Approximant">w</a>⁠]​</span> und <span class="IPA">​[⁠<a href="Stimmhafter_palataler_Approximant" title="Stimmhafter palataler Approximant">j</a>⁠]​</span>) gebildet werden.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Im_Deutschen">Im Deutschen</h2></div>
<p>Viele Triphthonge wurden im Laufe der Sprachgeschichte zu Diphthongen oder einfachen Vokalen vereinfacht. In Dialekten des deutschen Sprachraumes finden sie sich deutlich häufiger als im <a href="Standarddeutsch" title="Standarddeutsch">Standarddeutschen</a>, wo sie selten vorkommen.
</p>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Beispiele">Beispiele</h2></div>
<p>(Hier wird davon ausgegangen, dass Halbvokale vokalischen Wert haben.)
</p>
<ul><li>im Standarddeutschen</li></ul>
<dl><dd>[jaɪ̯]: <i><b>jei</b>n</i></dd>
<dd>[jaʊ̯]: <i><b>Jau</b>che</i>, <i><b>jau</b>chzen</i>, <i><b>jau</b>len</i>, <i><b>Jau</b>se</i></dd>
<dd>[jɔʏ̯]: <i><b>Jäu</b>schen</i> (kleine Jause)</dd>
<dd>[jɛɐ̯]: <i><b>jähr</b>lich</i> (bei vokalischer Aussprache des r)</dd>
<dd>[waw]: <i><b>wow</b>!</i></dd></dl>
<ul><li>in deutschen Dialekten</li></ul>
<dl><dd>Ein Beispiel für die sprachgeschichtliche Entwicklung von Triphthongen im deutschsprachigen Raum sind das nördliche und westliche Nord<a href="Bairisch" title="Bairisch">bairische</a> und das nordbairisch beeinflusste, östliche Ober<a href="Ostfr%C3%A4nkisch" class="mw-redirect" title="Ostfränkisch">ostfränkische</a>, wo aus der Kombination von ehemaligen Langvokalen oder <a href="Diphthong" title="Diphthong">Diphthongen</a> der <a href="Mittelhochdeutsch" class="mw-redirect" title="Mittelhochdeutsch">mittelhochdeutschen</a> Zeit und dem Konsonanten <i>r</i> durch <a href="Diphthongierung" title="Diphthongierung">Diphthongierung</a> und r-<a href="Vokalisierung" class="mw-disambig" title="Vokalisierung">Vokalisierung</a> Triphthonge entstanden sind.<sup id="cite_ref-1" class="reference"><a href="#cite_note-1"><span class="cite-bracket">[</span>1<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-2" class="reference"><a href="#cite_note-2"><span class="cite-bracket">[</span>2<span class="cite-bracket">]</span></a></sup><sup id="cite_ref-3" class="reference"><a href="#cite_note-3"><span class="cite-bracket">[</span>3<span class="cite-bracket">]</span></a></sup> Charakteristische Beispiele sind (jeweils mit Dialektwort, <a href="Internationales_Phonetisches_Alphabet" title="Internationales Phonetisches Alphabet">IPA-Umschrift</a>, standarddeutscher Übersetzung und mittelhochdeutscher Lautung):<sup id="cite_ref-4" class="reference"><a href="#cite_note-4"><span class="cite-bracket">[</span>4<span class="cite-bracket">]</span></a></sup></dd>
<dd>Hòuă [<span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx">hɔu̯ɐ</span></a></span></span>] (Haar), mhd. <i>âr</i></dd>
<dd>Òuă [<span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx">ɔu̯ɐ</span></a></span></span>] (Ohr), mhd. <i>ôr</i></dd>
<dd>mèjă [<span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx">mɛi̯ə</span></a></span></span>] (mehr), mhd. <i>êr</i></dd>
<dd>Schnouă [<span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx">ʃnou̯ɐ</span></a></span></span>] (Schnur), mhd. <i>uor</i></dd>
<dd>vejă [<span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx">fei̯̯ə</span></a></span></span>] (vier), mhd. <i>ier</i></dd>
<dd>Schnejăl [<span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx">ʃnei̯̯əl</span></a></span></span>] (Schnürlein), mhd. <i>üer</i></dd></dl>
<ul><li>im Amrumer Friesisch (<a href="%C3%96%C3%B6mrang" title="Öömrang">Öömrang</a>)</li></ul>
<dl><dd><i>uai</i>, beispielsweise in <i>spuai</i>, wahrsagen</dd></dl>
<ul><li>im <a href="D%C3%A4nische_Sprache" title="Dänische Sprache">Dänischen</a></li></ul>
<dl><dd>[jaj]: <i><b>jeg</b></i></dd></dl>
<ul><li>im <a href="Englische_Sprache" title="Englische Sprache">Standardenglischen</a></li></ul>
<dl><dd>[jej]: <i><b>yea</b></i>, <i><b>Ya</b>le</i></dd>
<dd>[jaw]: <i><b>yow</b>l</i></dd>
<dd>[jɔw]/[jəw]: <i><b>yo</b>del</i>, <i><b>yo</b>ga</i>, <i><b>yo</b>ghurt</i>, <i><b>yo</b>ke</i>, <i><b>yo</b>kel</i>, <i><b>yol</b>k</i>, <i><b>yo</b>-yo</i></dd>
<dd>[jɪə]: <i><b>year</b></i></dd>
<dd>[jeə]: <i><b>yeah</b>?</i></dd>
<dd>[jʊə]: <i><b>U</b>ranus</i>, <i><b>u</b>rine</i>, <i><b>you'r</b>e</i>, <i><b>your</b>self</i></dd>
<dd>[wej]: <i>q<b>ua</b></i>, <i>q<b>uai</b>l</i>, <i>q<b>uai</b>nt</i>, <i>q<b>ua</b>ke</i>, <i>q<b>ua</b>sar</i>, <i>q<b>ua</b>si</i>, <i>q<b>ua</b>ver</i>, <i>s<b>ue</b>de</i>, <i>s<b>wai</b>n</i>, <i>s<b>wa</b>the</i>, <i>s<b>way</b></i>, <i>T<b>wai</b>n</i>, <i><b>wa</b>ve</i>, <i><b>way</b></i></dd>
<dd>[waj]: <i>q<b>ui</b>et</i>, <i>q<b>ui</b>te</i>, <i>q<b>ui</b>nine</i>, <i>s<b>wi</b>ne</i>, <i>s<b>wi</b>pe</i>, <i>t<b>wi</b>ce</i>, <i>t<b>wi</b>ne</i>, <i><b>why</b></i>, <i><b>Y</b></i></dd>
<dd>[wɔj]: <i>q<b>uoi</b>t</i></dd>
<dd>[waw]: <i><b>wou</b>nd</i>, <i><b>wow</b>!</i></dd>
<dd>[wɔw]/[wəw]: <i>q<b>uo</b>te</i>, <i>q<b>uo</b>th</i>, <i>s<b>wo</b>llen</i>, <i><b>wo</b>ke</i></dd>
<dd>[wɪə]: <i>q<b>ueer</b></i>, <i>q<b>ue</b>ry</i>, <i><b>we'r</b>e</i></dd>
<dd>[weə]: <i>s<b>wear</b></i></dd></dl>
<ul><li>im <a href="Cockney" title="Cockney">Cockneyenglischen</a></li></ul>
<dl><dd>[jɪj]: <i><b>yea</b>st</i></dd>
<dd>[jʊw]: <i>c<b>u</b>e</i>, <i>d<b>u</b>e</i>, <i>f<b>ew</b></i>, <i><b>U</b></i>, <i><b>u</b>se</i>, <i><b>yew</b></i>, <i><b>you</b></i>, <i><b>you</b>th</i>, <i><b>you</b>ve</i></dd>
<dd>[wɪj]: <i>q<b>uee</b>n</i>, <i>t<b>wea</b>k</i>, <i><b>wea</b>k</i>, <i><b>wee</b>k</i></dd>
<dd>[wʊw]:</dd></dl>
<ul><li>im <a href="Spanische_Sprache" title="Spanische Sprache">Spanischen</a></li></ul>
<dl><dd>[jaj]: <i>desprec<b>iái</b>s</i></dd>
<dd>[wej]: <i>b<b>uey</b></i></dd>
<dd>[waj]: <i>averig<b>uái</b>s</i>, <i>Urug<b>uay</b></i></dd></dl>
<ul><li>im <a href="Polnische_Sprache" title="Polnische Sprache">Polnischen</a></li></ul>
<dl><dd><i>miał</i> [<span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx">ˈm<b>jaw</b></span></a></span></span>] (er hatte)</dd>
<dd><i>łajdactwo</i> [<span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx"><b>waj</b>ˈdatstvɔ</span></a></span></span>] (Verlogenheit)</dd></dl>
<ul><li>im <a href="Hochchinesisch" title="Hochchinesisch">Mandarin</a> (und anderen <a href="Chinesische_Sprachen" title="Chinesische Sprachen">Chinesischen Sprachen</a>)</li></ul>
<dl><dd>快 (<i>kuài</i>) [<span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx">ˈkʰ<b>u̯aɪ̯</b></span></a></span></span>] (schnell)</dd>
<dd>回 (<i>huí</i>, eigentlich <i>huéi</i>) [<span class="navigation-not-searchable"><span class="IPA"><a href="Liste_der_IPA-Zeichen" title="Liste der IPA-Zeichen"><span title="Aussprache im Internationalen Phonetischen Alphabet (IPA)" lang="zxx">ˈχ<b>u̯eɪ̯</b></span></a></span></span>] (Rückkehr oder rückkehren)</dd></dl>
<ul><li>im <a href="Vietnamesische_Sprache" title="Vietnamesische Sprache">Vietnamesischen</a></li></ul>
<dl><dd>oay /wai:/ - xoay (drehen)</dd>
<dd>ươu /ɨə̯w/ - hươu (der Hirsch)</dd>
<dd>iêu/yêu /iə̯w/ - yêu (lieben)</dd></dl>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Siehe_auch">Siehe auch</h2></div>
<ul><li><a href="Diphthong" title="Diphthong">Diphthong</a></li>
<li><a href="Monophthong" title="Monophthong">Monophthong</a></li>
<li><a href="Hiat" title="Hiat">Hiat</a></li></ul>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Weblinks">Weblinks</h2></div>
<div class="sisterproject" style="margin:0.1em 0 0 0;"><span class="noviewer" style="display:inline-block; line-height:10px; min-width:1.6em; text-align:center;" aria-hidden="true" role="presentation"><span class="mw-default-size" typeof="mw:File"><span title="Wiktionary"></span></span></span><b><a href="https://de.wiktionary.org/wiki/Triphthong" class="extiw external" title="wikt:Triphthong">Wiktionary: Triphthong</a></b>&nbsp;– Bedeutungserklärungen, Wortherkunft, Synonyme, Übersetzungen</div>
<div class="mw-heading mw-heading2"><h2 id="Einzelnachweise">Einzelnachweise</h2></div>
<ol class="references">
<li id="cite_note-1"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-1">↑</a></span> <span class="reference-text">Manfred Renn, Werner König: <i>Kleiner Bayerischer Sprachatlas.</i> Deutscher Taschenbuch Verlag, München 2006, ISBN 3423033282. S. 40–41, 44–49, 62–65 und im <a rel="nofollow" class="external text" href="http://sprachatlas.bayerische-landesbibliothek-online.de/">Sprechenden Sprachatlas von Bayern</a> </span>
</li>
<li id="cite_note-2"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-2">↑</a></span> <span class="reference-text">Ludwig Zehetner: <i>Das bairische Dialektbuch.</i> Verlag C. H. Beck, München 1985, ISBN 3406305628. Kapitel <i>Geographie des Bairischen heute</i>, S. 54–71 und <i>Lautlehre</i>, S. 75–92</span>
</li>
<li id="cite_note-3"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-3">↑</a></span> <span class="reference-text">Eberhard Wagner: <i>Das fränkische Dialektbuch.</i> Verlag C. H. Beck, München 1987, ISBN 3406318002. Kapitel <i>Fränkische Lautlehre</i>, S. 47–62</span>
</li>
<li id="cite_note-4"><span class="mw-cite-backlink"><a href="#cite_ref-4">↑</a></span> <span class="reference-text">Adolf Gütter: <i>Nordbairischer Sprachatlas.</i> München 1971, und im Projekt <a rel="nofollow" class="external text" href="http://www.diwa.info/">DiWa Digitalen Wenker-Atlas</a>, Karten 8 <i>mhd. â</i>, 9 <i>mhd. ô</i>, 11 <i>mhd. ê</i>, 15 <i>mhd. uo</i>, 13 <i>mhd. ie</i>, 14 <i>mhd. üe</i></span>
</li>
</ol></div><!--htdig_noindex--><div><div class="zim-footer">
Dieser Artikel wurde von <a class="external text" title="Zuletzt bearbeitet am 2025-07-25" href="https://de.wikipedia.org/wiki/?title=Triphthong&amp;oldid=258292373">Wikipedia</a> herausgegeben. Der Text ist unter <a class="external text" href="https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.de">Creative Commons Attribution-Share Alike 4.0</a> verfügbar, sofern nicht anders angegeben. Für die Mediendateien können zusätzliche Bedingungen gelten.
</div>
</div><!--/htdig_noindex--></div>
</div>
</main>
</div>
</div>
</div>
<script src="./_webp_/webpHandler.js"></script>

</body></html>